Definitie

LULUCF (Land Use, Land Use Change and Forestry) is de sector voor de inventarisatie van broeikasgasuitstoot en -opslag afkomstig van landgebruik, veranderingen in landgebruik en bosbouw door menselijk toedoen. Deze broeikasgassector weerspiegelt de gevolgen van landgebruik op de koolstofvoorraden in bodems en biomassa (levende biomassa, dood organisch materiaal en organische koolstof in de bodem). 

Verantwoording

Bodems en biomassa bevatten belangrijke koolstofvoorraden. Ze kunnen zowel een emissiebron als een opslagplaats zijn voor broeikasgassen. Het behoud, herstel en de toename van koolstofvoorraden in onze bodems en levende biomassa zijn van cruciaal belang om de klimaatdoelstellingen te behalen en richting klimaatneutraliteit te evolueren. Atmosferische CO₂ die vastgelegd wordt in bodems en (langlevende) biomassa draagt namelijk niet bij aan klimaatverandering. Een beter landgebruik en -beheer kan dus klimaatverandering afremmen, terwijl een onzorgvuldig landgebruik net voor een versterkte klimaatverandering kan zorgen.    

Beleidscontext

Op 12 december 2015 werd het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend door de 159 lidstaten van de Verenigde Naties. Ook Europa heeft zijn schouders mee onder dit akkoord gezet. Het verdrag wil de klimaatverandering zoveel mogelijk beperken en heeft als doel om de gemiddelde stijging van de wereldtemperatuur in 2050 te beperken tot onder de 2°C ten opzichte van het jaar 1990.

Na 2015 formuleerde Europa ook een aantal ambities die binnen dit akkoord kaderen. Zo willen we tegen 2050 een klimaatneutraal continent zijn, met als tussentijdse doelstelling om 55% minder broeikasgassen uit te stoten in 2030 ten opzichte van het jaar 1990 (‘Fit for 55’). Om klimaatneutraliteit te bereiken, moeten we niet alleen minder broeikasgassen uitstoten, maar ook broeikasgassen uit de atmosfeer opslaan.

Doelen

In 2023 publiceerde de Europese Unie de LULUCF-verordening met twee doelen: 1) de momenteel aanwezige koolstofopslag niet verliezen (‘no-debit rule’) en 2) 310 000 kiloton CO₂-eq extra nettokoolstofopslag realiseren in Europa tegen 2030 (Fit for 55). Deze laatste doelstelling wordt geografisch verdeeld over de lidstaten en bedraagt voor België 320 kt CO2-eq. In het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) stelt Vlaanderen zich tot doel om in een Belgische context te voldoen aan de no-debit rule voor 2021-2025 en een bijdrage te leveren aan de doelstelling voor België voor 2030.

Daarnaast heeft de Europese LULUCF-verordening ook de ambitie om te evolueren naar een steeds hoger detailniveau van de LULUCF-broeikasgasemissierapportage en de bijhorende emissie-inventaris. In de terminologie van de IPCC-richtlijnen voor de opmaak van de nationale broeikasgasinventarissen in het kader van koolstofvoorraadwaarden komt dit overeen met het streven naar een hoger niveau of ‘tier’:

• Tier 1: standaardmethode, incl. standaard-IPCC-parameterwaarden;
• Tier 2: standaardmethode met regio- of landspecifieke parameterwaarden (emissie- en stock-change-factoren) en hogere temporele en ruimtelijke resolutie;
• Tier 3: hogere-orde-methodes, inclusief modellen en inventarisatiemeetsystemen, gebaseerd op hogeresolutiedata.

Op basis van de LULUCF-verordening moeten alle lidstaten vanaf de indiening van de emissie-inventaris in 2028 minimum een Tier-2-benadering toepassen, en tegen 2030 de Tier-3-benadering. Ook dient elke lidstaat te streven naar het ruimtelijk expliciet monitoren van landgebruiksdata, wat overeenkomt met het evolueren naar een hogere-aanpak-niveau.

Gerelateerde documenten

• Vlaams Energie- en Klimaatplan 2021-2030
• Nationale Inventaris Broeikasgasemissies
• LULUCF-verordening 
   

Databronnen

Emissies broeikasgassen (VMM)

Berekeningswijze

De berekening van emissies binnen de LULUCF-sector maakt gebruik van twee inputs: de landgebruiksveranderingsmatrix en een set kengetallen. 

Voor ongewijzigd landgebruik (bv. akkerland dat akkerland blijft), wordt gewerkt met een jaarlijkse aanrijkingsfactor die de nettoverandering in koolstofvoorraad per hectare per jaar weergeeft. Deze factor is landgebruiks- en carbon-pool-specifiek en wordt toegepast op de totale oppervlakte binnen de categorie. 

In het geval van een landgebruiksverandering wordt het verschil in koolstofvoorraad tussen het oorspronkelijke en het nieuwe landgebruik berekend. Deze verandering wordt vervolgens gespreid over een periode van 20 jaar, in overeenstemming met de IPCC-richtlijnen. Dit betekent dat elk jaar 1/20e van de totale koolstofverandering wordt verrekend als emissie of opname. Deze aanpak zorgt voor een geleidelijke verwerking van de impact van landgebruiksveranderingen in de inventaris. Enkel bij de verandering van bos naar een andere landgebruiks¬categorie (ontbossing) wordt de verwijdering van koolstof in de levende biomassa volledig verrekend in het jaar van de ontbossing. Op die manier wordt het directe effect van ontbossing op de koolstofbalans correct weergegeven.

Datakwaliteit, methodekwaliteit en mogelijke verbeteringen

Er wordt continu gestreefd naar een verdere verbetering van zowel de datakwaliteit als de methodologische onderbouwing van de emissieberekeningen. Daarbij ligt de focus op het gebruik van nauwkeurigere en meer gedetailleerde gegevensbronnen om hogere Tier-niveaus en resultaten die beter aansluiten bij lokale omstandigheden te bereiken. Daarnaast is momenteel het SELEM (Spatially Explicit LULUCF Emission Model) in ontwikkeling. Dit nieuwe model zal emissies geografisch expliciet berekenen, zodat ruimtelijke variatie beter meegenomen wordt en de nauwkeurigheid, transparantie en robuustheid van de emissieschattingen verder worden verhoogd. Hiermee worden belangrijke stappen gezet richting een meer gedetailleerde en kwalitatief hoogwaardige rapportering van LULUCF-emissies.

Gerelateerde documenten

• National Inventory Document 
   

Emissies broeikasgassen (VMM)